Arhitektonsko nasleđe Subotice ugroženo investitorskim urbanizmom

Kitnjasta arhitektura, bogata detaljima, oslobođenja robovanja pravilnim geometrijskim formama. Tako bi se u najkraćem opisala mađarska varijanta art-nuvoa poznatija kao secesija. Subotici je darovala sinagogu, Gradsku kuću, Rajhlovu palatu i pedesetak drugih objekata, zbog čega se ovaj grad nalazi na evropskoj ruti secesije. Međutim, kada se iz strogog centra zađe u bočne male ulice, i Subotičani i njihovi gosti suočavaju se sa prizorima koji svedoče da je očuvanje specifičnog graditeljskog nasleđa u eri investitorskog urbanizma veliki izazov, i za mnogo veće gradove od Subotice.

“Arhitektonsko i umetničko nasleđe, pre svega, nasleđe 20. veka je kod nas izuzetno ugroženo investitorskim urbanizmom. To se, na žalost, vidi i u Subotici. Kada prođete nekolicinom tih fantastičnih ulica koje su do pre par decenija krasili samo manji ili veći istorijski objekti, razne sakralne građevine, danas na svakoj četvrtoj, petoj, sedmoj lokaciji su izgrađene nove stambene zgrade koje u potpunosti menjaju identitet ovog grada, a koje bi jednako vredno mogle da stoje negde u nekoj rubnoj lokaciji Subotice”, smatra profesorka akademije umetnosti u Novom Sadu prof. dr. Dubravka Đukanović.

Svetskom danu secesije posvećena je međunarodna konferencija na nekoliko lokacija u Subotici. Gradu koji saradnjom sa pre svega Mađarskom radi na obnovi objekata, poput sinagoge ili najavljene rekonstrukcije krova Gradske kuće, dok planskim dokumentima može da zaštiti svoje arhitektonsko nasleđe.

“Ima više desetina objekata koji su ugroženi, međutim, naš cilj je da planskim dokumentima definišemo zajedničke ciljeve što se tiče gradskog jezgra i njegovog razvoja. Jer, nije nam cilj da sa zaštitom spomenika kulture ugasimo razvoj turizma ili savremeni razvoj grada, već da damo jedan sadržaj što će biti dodatna vrednost našeg grada. Na taj način ćemo definisati u budućnosti sve planove detaljne regulacije” , pojašnjava zamenica gradonačelnika Subotice Čila Goli.

Svetski dan secesije obeležava se 10. juna, na dan kada su preminuli najistaknutiji stvaraoci ovog stila. Antonio Gaudi, koji je oblikovao Barselonu, i Eden Lehner, tvorac mađarske varijante Art-nuvoa, inspirator arhitekata koji su oblikovali Suboticu kakvu je danas znamo i zbog čega je mnogi i porede sa – Barselonom.