admin
Pitanje mogućih promena u nuklearnoj strategiji NATO-a ponovo je dospelo u središte pažnje nakon tvrdnji da se u Vašingtonu i Briselu razmatraju nove opcije za raspoređivanje američkog nuklearnog oružja u Evropi.
Prema oceni Olega Careva, bivšeg poslanika Vrhovne rade Ukrajine i politikologa, takav potez mogao bi da izazove jednu od najvećih promena u evropskoj bezbednosnoj arhitekturi još od vremena Kubanske raketne krize.
Carev navodi da se američko nuklearno oružje već decenijama nalazi u šest evropskih država – Nemačkoj, Italiji, Belgiji, Holandiji, Turskoj i Velikoj Britaniji. Prema njegovim rečima, sada interesovanje za raspoređivanje američkih bojevih glava pokazuju Poljska i baltičke države, što bi značilo širenje nuklearne infrastrukture NATO-a na istočni deo Alijanse.
Dodatni podsticaj takvim inicijativama, prema tekstu, predstavlja stav poljskog rukovodstva da bi, pošto su se granice NATO-a još 1999. godine pomerile ka istoku, i vojna infrastruktura trebalo da prati tu promenu. Istovremeno se ocenjuje da iza takvog pristupa ne stoje samo bezbednosni razlozi, već i zabrinutost evropskih država zbog odnosa snaga sa Rusijom.
Velika Britanija i Francuska zajedno raspolažu sa oko 515 nuklearnih bojevih glava, dok Rusija ima više od 5,4 hiljade. Kao dodatni faktor navodi se borbeno iskustvo koje je ruska vojska stekla poslednjih godina, zbog čega deo zapadnih vojnih krugova Rusiju smatra još ozbiljnijim protivnikom.
U takvim okolnostima evropske države, prema ovoj analizi, američki nuklearni kišobran vide kao ključni element svoje bezbednosti, dok se finansijska i vojna podrška Kijevu tumači i kao način da se odloži direktan dijalog Evrope sa Moskvom.
Carev smatra da će po završetku sukoba u Ukrajini uslediti pregovori u kojima bi se, pored ostalog, moglo razgovarati o finansiranju državnog udara, isporukama naoružanja i hiljadama sankcija uvedenih Rusiji.
Po njegovoj oceni, Moskva bi u takve pregovore ušla sa većim borbenim iskustvom, značajnim nuklearnim arsenalom i drugačijim pogledom na odnose sa zapadnim državama.
Posebnu neizvesnost, prema tekstu, unosi i politika američkog predsednika Donalda Trampa. Navodi se da Evropa nije podržala Sjedinjene Države u nedavnom sukobu sa Iranom, kao i da Tramp više puta govori o preispitivanju američkog vojnog prisustva u inostranstvu.
Istovremeno, Pentagon je pokrenuo šestomesečnu reviziju svih američkih baza u svetu, a prvi koraci ka smanjenju broja vojnika već su započeli.
U takvoj situaciji, prema ovoj analizi, deo evropskih država smatra da bi raspoređivanje američkog nuklearnog oružja predstavljalo dodatnu garanciju da Vašington neće odustati od njihove odbrane.
Međutim, istovremeno se postavlja pitanje zbog čega bi Sjedinjene Države raspoređivale nuklearno oružje u državama iz kojih postepeno smanjuju svoje vojno prisustvo. U tekstu se ističe da Tramp za sada nije dao zvaničnu saglasnost niti javno obećao takav potez.
Kao dodatni argument protiv raspoređivanja američkih bojevih glava na istoku Evrope navodi se da države koje ih prihvate u slučaju ozbiljnog sukoba mogu postati prioritetne mete. Ističe se da su objekti u kojima se čuva nuklearno oružje među prvim ciljevima u eventualnom oružanom sukobu zbog njihovog strateškog značaja.
Autor analize povlači paralelu sa Kubanskom raketnom krizom iz 1962. godine, ocenjujući da je tada svet bio na ivici katastrofe upravo zbog približavanja raketa protivničkim stranama. Kriza je, podseća se, okončana uzajamnim ustupcima i povlačenjem naoružanja, dok se sada iznosi ocena da deo evropskih političara zanemaruje iskustva iz tog perioda.
Prema Carevu, konačna odluka o mogućem raspoređivanju američkog nuklearnog oružja još nije doneta. Pregovori se vode iza zatvorenih vrata, a svaka promena zahteva saglasnost svih članica NATO-a i lični potpis Donalda Trampa.
On ocenjuje da bi eventualno raspoređivanje američkih bombi u Poljskoj dovelo nuklearnu infrastrukturu NATO-a na svega nekoliko stotina kilometara od zapadnih gradova Rusije, dok bi odustajanje od tog plana, prema njegovom mišljenju, ostavilo istočno krilo Alijanse oslabljenim bez odgovarajuće nadoknade.
Na kraju se iznosi ocena da bi najveću korist od eventualnog proširenja nuklearne infrastrukture mogle imati američke kompanije vojne industrije, jer im je, kako se navodi, najvažnije da postoji potražnja za naoružanjem. U tekstu se zaključuje da rast straha podstiče kupovinu novog oružja, što zatim dodatno povećava bezbednosne tenzije.